BABALIK DAVASI (NÜFUS KAYDININ BABA YÖNÜNDEN DÜZELTİLMESİ)

Babalık davası, 4721 sayılı Türk Medeni Kanunu’nun (TMK) 301. ve devamı maddelerinde düzenlenen, evlilik dışı dünyaya gelen çocuk ile biyolojik babası arasında hukuki soybağının kurulmasını sağlayan bir aile hukuku davasıdır. Evlilik dışı doğan bir çocuğun babasıyla soybağının mahkeme kararıyla tespit edilmesi; çocuğun nüfus kaydının düzeltilmesi, miras haklarının güvence altına alınması ve nafaka gibi mali hakların doğması açısından büyük önem taşır.

 

Babalık Davasının Amacı ve Hukuki Sonuçları

Evlilik dışı doğan çocuğun velayeti kanun gereği başlangıçta anneye aittir ve çocuk annesinin soyadını alır. Babalık davası açılıp babalık kararı kesinleştiğinde şu hukuki sonuçlar doğar:

-Soybağı Kurulur: Çocuk ile biyolojik baba arasında resmi soybağı kurulur.

-Eşit Miras Hakkı: Çocuk, babanın evlilik içi doğan diğer çocuklarıyla eşit derecede yasal mirasçısı haline gelir.

-Velayet ve Kişisel İlişki: Mahkeme, soybağını kurarken çocuğun üstün yararını gözeterek velayet durumunu ve baba ile çocuk arasındaki kişisel ilişki tesisini de karara bağlar.

-Nafaka Yükümlülüğü: Babanın çocuk için iştirak nafakası ödemesine karar verilebilir.

 

Babalık Davasında İspat ve Yakınlık Karinesi

Babalık davasında temel amaç biyolojik babanın tespiti olduğundan bilimsel veriler ve kanuni karinelerden yararlanılır:

1-DNA Testi ve Adli Tıp İncelemesi: Mahkemece taraflar Adli Tıp Kurumuna sevk edilerek DNA incelemesi yaptırılır. Günümüz yargılama pratiğinde en güvenilir ispat aracı DNA testidir.

2-Yakınlık Karinesi (Kanuni Karine): Biyolojik testlerin yapılamadığı veya yetersiz kaldığı durumlarda kanuni karineler uygulanır. TMK uyarınca; davalı erkeğin, çocuğun doğumundan önceki 300. gün ile 180. gün arasında anne ile yakınlık yaşamış olması babalığa karine sayılır. Bu sürelerin dışında dahi fiili hamilelik döneminde taraflar arasında yakınlığın gerçekleştiği ispatlanırsa karine geçerli kabul edilir.

3-Annenin Evli Olması Durumu (Koca Karinesi): Çocuk doğduğu sırada anne bir başkasıyla evli ise, çocuk hukuken kocanın kütüğüne yazılır (Koca karinesi). Bu durumda biyolojik babaya karşı babalık davası açılabilmesi için önceden veya eş zamanlı olarak soybağının reddi davası açılıp mevcut soybağının kaldırılması şarttır.

 

Babalık Davasının Tarafları ve İhbar Zorunluluğu

Davayı Açabilecek Kişiler (Davacılar)

-Anne

-Çocuğa temsilci atanmışsa Kayyum

-Çocuğun Kendisi

Davanın Açılacağı Kişiler (Davalılar)

-Biyolojik baba olduğu iddia edilen kişi

-Babanın vefat etmiş olması halinde babanın mirasçıları

Davanın İhbar Edileceği Yerler (Yargıtay Bozma Sebebi)

Babalık davası kamu düzenini ilgilendiren davalardandır. Bu nedenle dava açıldığında durumun mahkemece Cumhuriyet Başsavcılığına ve Hazineye ihbar edilmesi kanuni zorunluluktur. İhbarın yapılmaması halinde verilen karar Yargıtay tarafından usulden bozulmaktadır. Ayrıca dava anne tarafından açılmışsa kayyuma, kayyum tarafından açılmışsa anneye ihbar edilir.

 

Babalık Davası Açılmasına Gerek Olmayan Haller (Tanıma)

Aşağıdaki durumlarda baba, çocuğu kendi rızasıyla hukuken tanıdığı için dava açılmasına gerek kalmaz:

1-Babanın nüfus müdürlüğüne başvurarak resmi beyanda bulunması,

2-Babanın noterde düzenleme şeklinde resmi senet çıkarması,

3-Babanın mahkemeye yazılı başvuruda bulunması veya vasiyetnamede çocuğu tanıdığını beyan etmesi.

 

Babalık Davasında Hak Düşürücü Süreler

Babalık davasında kanunda öngörülen süreler hak düşürücü süre niteliğinde olup hâkim tarafından kendiliğinden (re'sen) dikkate alınır:

1-Anne Bakımından: Anne, davasını çocuk doğmadan önce veya doğumdan itibaren 1 yıl içinde açmalıdır. (Babanın evlenme vaadiyle anneyi oyalaması gibi haklı bir sebebin varlığı halinde, sebebin ortadan kalkmasından itibaren 1 ay içinde dava açılabilir).

2-Kayyum Bakımından: Çocuğa atanan kayyum, atama kararının kendisine tebliğinden itibaren 1 yıl içinde davayı açmalıdır.

3-Çocuk Bakımından: Anayasa Mahkemesi'nin iptal kararları doğrultusunda, çocuğun soybağını öğrenme ve hak arama özgürlüğü kapsamında çocuk yönünden süre sınırı kaldırılmıştır. Çocuk ergin olduktan sonra da süresiz olarak babalık davası açabilir.

 

Annenin Mali Hakları, Nafaka ve Tazminat Talepleri

Babalık davası süresince veya dava ile birlikte anne ve çocuk lehine birtakım mali haklar talep edilebilir:

1-Annenin Doğum ve Gebelik Giderleri: Anne, çocuk ölü doğmuş olsa dahi babadan aşağıdaki giderlerin karşılanmasını talep edebilir:

-Doğum harcamaları,

-Doğumdan önceki ve sonraki 6 haftalık geçim giderleri,

-Gebelik ve doğumun gerektirdiği diğer zorunlu harcamalar.

2-İştirak Nafakası: Çocuk için bakım ve eğitim giderlerine katılmak amacıyla babadan iştirak nafakası istenebilir.

3-Maddi ve Manevi Tazminat: Babanın evlenme vaadiyle duygusal/fiili yakınlık kurup anneyi mağdur etmesi veya sürecin getirdiği yıpranmalar nedeniyle anne, babalık davası ile birlikte veya ayrı bir dava ile maddi ve manevi tazminat talebinde bulunabilir.

 

Görevli ve Yetkili Mahkeme

Görevli Mahkeme: Aile Mahkemeleridir. Aile Mahkemesinin bulunmadığı yerlerde Asliye Hukuk Mahkemeleri Aile Mahkemesi sıfatıyla davaya bakar.

Yetkili Mahkeme: Davacı (anne/çocuk) veya davalı babanın yerleşim yeri mahkemesidir.

 

Baba DNA testine gelmezse ne olur?

Mahkemenin DNA testi için verdiği ara karara ve celbe rağmen babanın haklı bir mazeret olmaksızın testten kaçınması halinde, Hukuk Muhakemeleri Kanunu (HMK m. 292) uyarınca durum babanın aleyhine değerlendirilebilir veya baba zorla adli tıpla sevk edilebilir.


Yasal Uyarı: İşbu rehber niteliğindeki makale genel bilgilendirme amacıyla hazırlanmış olup doğrudan hukuki tavsiye niteliğinde değildir. Bu hususta  somut olay ve süreçleriniz için uzman bir avukata başvurmanız önerilir.