Babalık
davası, 4721 sayılı Türk Medeni Kanunu’nun (TMK) 301. ve devamı maddelerinde
düzenlenen, evlilik dışı dünyaya gelen çocuk ile biyolojik babası arasında
hukuki soybağının kurulmasını sağlayan bir aile hukuku davasıdır. Evlilik dışı
doğan bir çocuğun babasıyla soybağının mahkeme kararıyla tespit edilmesi;
çocuğun nüfus kaydının düzeltilmesi, miras haklarının güvence altına alınması
ve nafaka gibi mali hakların doğması açısından büyük önem taşır.
Babalık Davasının
Amacı ve Hukuki Sonuçları
Evlilik
dışı doğan çocuğun velayeti kanun gereği başlangıçta anneye aittir ve çocuk
annesinin soyadını alır. Babalık davası açılıp babalık kararı kesinleştiğinde
şu hukuki sonuçlar doğar:
-Soybağı
Kurulur: Çocuk ile
biyolojik baba arasında resmi soybağı kurulur.
-Eşit
Miras Hakkı:
Çocuk, babanın evlilik içi doğan diğer çocuklarıyla eşit derecede yasal
mirasçısı haline gelir.
-Velayet
ve Kişisel İlişki:
Mahkeme, soybağını kurarken çocuğun üstün yararını gözeterek velayet durumunu
ve baba ile çocuk arasındaki kişisel ilişki tesisini de karara bağlar.
-Nafaka
Yükümlülüğü:
Babanın çocuk için iştirak nafakası ödemesine karar verilebilir.
Babalık Davasında
İspat ve Yakınlık Karinesi
Babalık
davasında temel amaç biyolojik babanın tespiti olduğundan bilimsel veriler ve
kanuni karinelerden yararlanılır:
1-DNA
Testi ve Adli Tıp İncelemesi:
Mahkemece taraflar Adli Tıp Kurumuna sevk edilerek DNA incelemesi yaptırılır.
Günümüz yargılama pratiğinde en güvenilir ispat aracı DNA testidir.
2-Yakınlık
Karinesi (Kanuni Karine):
Biyolojik testlerin yapılamadığı veya yetersiz kaldığı durumlarda kanuni
karineler uygulanır. TMK uyarınca; davalı erkeğin, çocuğun doğumundan önceki
300. gün ile 180. gün arasında anne ile yakınlık yaşamış olması babalığa karine
sayılır. Bu sürelerin dışında dahi fiili hamilelik döneminde taraflar arasında
yakınlığın gerçekleştiği ispatlanırsa karine geçerli kabul edilir.
3-Annenin
Evli Olması Durumu (Koca Karinesi):
Çocuk doğduğu sırada anne bir başkasıyla evli ise, çocuk hukuken kocanın
kütüğüne yazılır (Koca karinesi). Bu durumda biyolojik babaya karşı babalık
davası açılabilmesi için önceden veya eş zamanlı olarak soybağının reddi davası
açılıp mevcut soybağının kaldırılması şarttır.
Babalık Davasının
Tarafları ve İhbar Zorunluluğu
Davayı Açabilecek
Kişiler (Davacılar)
-Anne
-Çocuğa
temsilci atanmışsa Kayyum
-Çocuğun
Kendisi
Davanın Açılacağı
Kişiler (Davalılar)
-Biyolojik
baba olduğu iddia edilen kişi
-Babanın
vefat etmiş olması halinde babanın mirasçıları
Davanın İhbar
Edileceği Yerler (Yargıtay Bozma Sebebi)
Babalık
davası kamu düzenini ilgilendiren davalardandır. Bu nedenle dava açıldığında
durumun mahkemece Cumhuriyet Başsavcılığına ve Hazineye ihbar edilmesi kanuni
zorunluluktur. İhbarın yapılmaması halinde verilen karar Yargıtay tarafından
usulden bozulmaktadır. Ayrıca dava anne tarafından açılmışsa kayyuma, kayyum
tarafından açılmışsa anneye ihbar edilir.
Babalık Davası
Açılmasına Gerek Olmayan Haller (Tanıma)
Aşağıdaki
durumlarda baba, çocuğu kendi rızasıyla hukuken tanıdığı için dava açılmasına
gerek kalmaz:
1-Babanın
nüfus müdürlüğüne başvurarak resmi beyanda bulunması,
2-Babanın
noterde düzenleme şeklinde resmi senet çıkarması,
3-Babanın
mahkemeye yazılı başvuruda bulunması veya vasiyetnamede çocuğu tanıdığını beyan
etmesi.
Babalık Davasında
Hak Düşürücü Süreler
Babalık
davasında kanunda öngörülen süreler hak düşürücü süre niteliğinde olup hâkim
tarafından kendiliğinden (re'sen) dikkate alınır:
1-Anne
Bakımından: Anne,
davasını çocuk doğmadan önce veya doğumdan itibaren 1 yıl içinde açmalıdır.
(Babanın evlenme vaadiyle anneyi oyalaması gibi haklı bir sebebin varlığı
halinde, sebebin ortadan kalkmasından itibaren 1 ay içinde dava açılabilir).
2-Kayyum
Bakımından: Çocuğa
atanan kayyum, atama kararının kendisine tebliğinden itibaren 1 yıl içinde
davayı açmalıdır.
3-Çocuk
Bakımından:
Anayasa Mahkemesi'nin iptal kararları doğrultusunda, çocuğun soybağını öğrenme
ve hak arama özgürlüğü kapsamında çocuk yönünden süre sınırı kaldırılmıştır.
Çocuk ergin olduktan sonra da süresiz olarak babalık davası açabilir.
Annenin Mali
Hakları, Nafaka ve Tazminat Talepleri
Babalık davası
süresince veya dava ile birlikte anne ve çocuk lehine birtakım mali haklar
talep edilebilir:
1-Annenin
Doğum ve Gebelik Giderleri:
Anne, çocuk ölü doğmuş olsa dahi babadan aşağıdaki giderlerin karşılanmasını
talep edebilir:
-Doğum harcamaları,
-Doğumdan önceki ve sonraki 6
haftalık geçim giderleri,
-Gebelik ve doğumun gerektirdiği
diğer zorunlu harcamalar.
2-İştirak
Nafakası: Çocuk
için bakım ve eğitim giderlerine katılmak amacıyla babadan iştirak nafakası
istenebilir.
3-Maddi
ve Manevi Tazminat:
Babanın evlenme vaadiyle duygusal/fiili yakınlık kurup anneyi mağdur etmesi
veya sürecin getirdiği yıpranmalar nedeniyle anne, babalık davası ile birlikte
veya ayrı bir dava ile maddi ve manevi tazminat talebinde bulunabilir.
Görevli ve Yetkili
Mahkeme
Görevli
Mahkeme: Aile
Mahkemeleridir. Aile Mahkemesinin bulunmadığı yerlerde Asliye Hukuk Mahkemeleri
Aile Mahkemesi sıfatıyla davaya bakar.
Yetkili
Mahkeme: Davacı
(anne/çocuk) veya davalı babanın yerleşim yeri mahkemesidir.
Baba DNA testine
gelmezse ne olur?
Mahkemenin
DNA testi için verdiği ara karara ve celbe rağmen babanın haklı bir mazeret
olmaksızın testten kaçınması halinde, Hukuk Muhakemeleri Kanunu (HMK m. 292)
uyarınca durum babanın aleyhine değerlendirilebilir veya baba zorla adli tıpla
sevk edilebilir.
Yasal Uyarı: İşbu rehber niteliğindeki makale genel bilgilendirme amacıyla hazırlanmış olup doğrudan hukuki tavsiye niteliğinde değildir. Bu hususta somut olay ve süreçleriniz için uzman bir avukata başvurmanız önerilir.