CHARGEBACK (TERS İBRAZ) PROSEDÜRÜ VE BAŞVURUSU

Teknolojinin hızla ilerlemesiyle günümüzde çoğu kişi alışverişlerini banka kartları ya da kredi kartları ile yapmaktadır. İnternet ortamında yapılan alışverişlerin yaygınlaşmasıyla birlikte; kartların kopyalanması, kart sahibinden habersiz harcama yapılması, alınan malın ayıplı çıkması veya hizmetin hiç sağlanamaması gibi dolandırıcılık ve mağduriyet durumları da artış göstermektedir.

 

Uluslararası kartlı ödeme sistemleri kurallarına (Visa, Mastercard vb.) göre, banka veya kredi kartı sahiplerinin kendi kartlarıyla yapılan yetkisiz ya da sorunlu işlemlere karşı itiraz etme hakkı mevcuttur. Yapılan itirazlar sonucunda ilgili işlem tutarının kart sahibinin hesabına iade edilmesi sürecine Chargeback (Ters İbraz) veya işlem iptali denmektedir.

 

Chargeback işlemleri, uluslararası kart kuruluşları tarafından belirli kurallara bağlanmış zorunlu bir sistemdir. Herhangi bir bankaya veya yerli/yabancı banka ayrımına göre farklılık göstermez; kart ödeme sistemlerinin geçerli olduğu her yerde aynı usul ve esaslarla uygulanır.

 

Chargeback (Ters İbraz) İtirazı Hangi Durumlarda Yapılır?

 

Chargeback prosedürüne sıklıkla şu durumlarda başvurulmaktadır:

  • Kart sahibinin ekstresinde onaylamadığı/yetki vermediği bir harcama görmesi,
  • Kredi kartının çalınması veya kopyalanması sonucu yapılan yetkisiz harcamalar,
  • Satın alınan ürün veya hizmetin teslim edilmemesi ya da geç teslim edilmesi,
  • Satın alınan ürünün ayıplı, hasarlı veya vaat edilenden farklı çıkması,
  • Aynı işlemin mükerrer (çift) olarak karttan çekilmesi. 

6 Adımda Chargeback (Ters İbraz) Süreci

Chargeback prosedürü genel olarak şu aşamalardan oluşur:

 

  1. Kart Sahibinin Bankasına Başvurusu: Kart sahibi; harcama detaylarını, kart numarasını ve itiraz gerekçesini belirten bir dilekçe veya bankanın hazır Ters İbraz Formu ile kartının ait olduğu bankaya başvurur. Banka, başvurunun alındığını SMS veya yazılı bildirim ile onaylar. 
  1. Kart Sahibi Bankanın İncelemesi ve Dosyayı İletmesi: Banka, işlemin şifre (PIN/3D Secure) girilerek yapılıp yapılmadığını ve yasal başvuru sürelerinin aşılıp aşılmadığını kontrol eder. İtiraz şartları uygunsa dosya, üye işyerinin bankasına (işyeri bankası) iletilir. 
  1. İşyeri Bankasının Belge Talebi: İşyeri bankası, itirazı ilgili üye işyerine sunar ve işlemle ilgili belgeleri (fatura, teslimat belgesi, sözleşme vb.) sunması için genelde 7 günlük bir süre tanır. 
  1. İşyerinin Belgeleri Sunması: Üye işyeri, itiraza karşı haklılığını kanıtlayan evrakları süresi içerisinde kendi bankasına iletir. 
  1. İtirazın Kabul Edilmesi (Haklılık Durumu): İşyeri belirtilen sürede belge sunamazsa veya sunulan belgeler yetersiz bulunursa itiraz kart sahibi lehine sonuçlanır. İtiraz edilen tutar işyeri hesabından tahsil edilerek kart sahibine iade edilir. 
  1. İtirazın Reddedilmesi: İşyerinin sunduğu belgeler yeterli görülürse chargeback talebi reddedilir. Kötü niyetli veya dolandırıcılık amaçlı itirazların tespiti hâlinde ilgili kişiler hakkında adli süreç ve ceza davası şartları oluşabilir. 

Chargeback Prosedüründe İtiraz Süreleri Nelerdir?

 

Chargeback başvurularında süre sınırı büyük önem taşır. Genel kural olarak itiraz süresi, işlemin karta yansıdığı tarihten itibaren hiçbir koşulda 540 günü geçemez. Aşağıdaki durumlarda ise olayın gerçekleştiği tarihten itibaren en fazla 120 günlük başvuru süresi bulunur:

  • Ürün/Hizmet Temini: Vaat edilen veya beklenen teslim tarihinden itibaren,
  • İade İşlemleri: İade belgesinin düzenlendiği tarihten itibaren,
  • Diğer İtirazlar: İşlemin ekstraya/karta yansıdığı tarihten itibaren.
  • Özel Durumlar: Konaklama hizmetlerinde otelden ayrılış tarihi, araç kiralamada aracın teslim edildiği gün, seyahat harcamalarında ise yolculuğun bittiği tarih işlem başlangıç tarihi olarak kabul edilir.


Yasal Uyarı: İşbu rehber niteliğindeki makale genel bilgilendirme amacıyla hazırlanmış olup doğrudan hukuki tavsiye niteliğinde değildir. Bu hususta  somut olay ve süreçleriniz için uzman bir avukata başvurmanız önerilir.