CHARGEBACK (TERS İBRAZ) PROSEDÜRÜ VE BAŞVURUSU
Teknolojinin
hızla ilerlemesiyle günümüzde çoğu kişi alışverişlerini banka kartları ya da
kredi kartları ile yapmaktadır. İnternet ortamında yapılan alışverişlerin
yaygınlaşmasıyla birlikte; kartların kopyalanması, kart sahibinden habersiz
harcama yapılması, alınan malın ayıplı çıkması veya hizmetin hiç sağlanamaması
gibi dolandırıcılık ve mağduriyet durumları da artış göstermektedir.
Uluslararası
kartlı ödeme sistemleri kurallarına (Visa, Mastercard vb.) göre, banka veya
kredi kartı sahiplerinin kendi kartlarıyla yapılan yetkisiz ya da sorunlu
işlemlere karşı itiraz etme hakkı mevcuttur. Yapılan itirazlar sonucunda ilgili
işlem tutarının kart sahibinin hesabına iade edilmesi sürecine Chargeback (Ters
İbraz) veya işlem iptali denmektedir.
Chargeback
işlemleri, uluslararası kart kuruluşları tarafından belirli kurallara bağlanmış
zorunlu bir sistemdir. Herhangi bir bankaya veya yerli/yabancı banka ayrımına
göre farklılık göstermez; kart ödeme sistemlerinin geçerli olduğu her yerde
aynı usul ve esaslarla uygulanır.
Chargeback (Ters
İbraz) İtirazı Hangi Durumlarda Yapılır?
Chargeback
prosedürüne sıklıkla şu durumlarda başvurulmaktadır:
- Kart sahibinin ekstresinde
onaylamadığı/yetki vermediği bir harcama görmesi,
- Kredi kartının çalınması veya
kopyalanması sonucu yapılan yetkisiz harcamalar,
- Satın alınan ürün veya
hizmetin teslim edilmemesi ya da geç teslim edilmesi,
- Satın alınan ürünün ayıplı,
hasarlı veya vaat edilenden farklı çıkması,
- Aynı işlemin mükerrer (çift)
olarak karttan çekilmesi.
6 Adımda
Chargeback (Ters İbraz) Süreci
Chargeback prosedürü genel
olarak şu aşamalardan oluşur:
- Kart Sahibinin Bankasına
Başvurusu: Kart
sahibi; harcama detaylarını, kart numarasını ve itiraz gerekçesini
belirten bir dilekçe veya bankanın hazır Ters İbraz Formu ile kartının ait
olduğu bankaya başvurur. Banka, başvurunun alındığını SMS veya yazılı
bildirim ile onaylar.
- Kart Sahibi Bankanın
İncelemesi ve Dosyayı İletmesi:
Banka, işlemin şifre (PIN/3D Secure) girilerek yapılıp yapılmadığını ve
yasal başvuru sürelerinin aşılıp aşılmadığını kontrol eder. İtiraz
şartları uygunsa dosya, üye işyerinin bankasına (işyeri bankası) iletilir.
- İşyeri Bankasının Belge
Talebi:
İşyeri bankası, itirazı ilgili üye işyerine sunar ve işlemle ilgili
belgeleri (fatura, teslimat belgesi, sözleşme vb.) sunması için genelde 7
günlük bir süre tanır.
- İşyerinin Belgeleri Sunması: Üye işyeri, itiraza karşı
haklılığını kanıtlayan evrakları süresi içerisinde kendi bankasına iletir.
- İtirazın Kabul Edilmesi
(Haklılık Durumu):
İşyeri belirtilen sürede belge sunamazsa veya sunulan belgeler yetersiz
bulunursa itiraz kart sahibi lehine sonuçlanır. İtiraz edilen tutar işyeri
hesabından tahsil edilerek kart sahibine iade edilir.
- İtirazın Reddedilmesi: İşyerinin sunduğu belgeler
yeterli görülürse chargeback talebi reddedilir. Kötü niyetli veya
dolandırıcılık amaçlı itirazların tespiti hâlinde ilgili kişiler hakkında
adli süreç ve ceza davası şartları oluşabilir.
Chargeback
Prosedüründe İtiraz Süreleri Nelerdir?
Chargeback
başvurularında süre sınırı büyük önem taşır. Genel kural olarak itiraz süresi,
işlemin karta yansıdığı tarihten itibaren hiçbir koşulda 540 günü geçemez. Aşağıdaki
durumlarda ise olayın gerçekleştiği tarihten itibaren en fazla 120 günlük
başvuru süresi bulunur:
- Ürün/Hizmet Temini: Vaat edilen veya beklenen
teslim tarihinden itibaren,
- İade İşlemleri: İade belgesinin düzenlendiği
tarihten itibaren,
- Diğer İtirazlar: İşlemin ekstraya/karta
yansıdığı tarihten itibaren.
- Özel Durumlar: Konaklama hizmetlerinde
otelden ayrılış tarihi, araç kiralamada aracın teslim edildiği gün,
seyahat harcamalarında ise yolculuğun bittiği tarih işlem başlangıç tarihi
olarak kabul edilir.
Yasal Uyarı: İşbu rehber niteliğindeki makale genel bilgilendirme amacıyla hazırlanmış olup doğrudan hukuki tavsiye niteliğinde değildir. Bu hususta somut olay ve süreçleriniz için uzman bir avukata başvurmanız önerilir.