Her
devlet, ülkesel egemenliği prensibi uyarınca yabancıların ülkelerine girişi,
ülkelerinde bulunması, vatandaşlık kazanması, çalışması, çıkarılması ve sınır
dışı edilmesi gibi konularda yetki sahibidir ve belirli prosedürler
uygulamaktadır.
Ülkemizde
ilgili kolluk birimleri kimlik kontrolleri sırasında vize ihlali yaptığınızı,
süresini aştığınızı veya çalışma izninizin olmadığını tespit ederse sizi ilgili
polis birimine yönlendirerek bağlı Geri Gönderme Merkezi’ne götürmekte ve
hakkınızda deport kararı alabilmektedir.
Deport Kararı
(Sınır Dışı Edilme Kararı)
Yabancı;
hukukumuzda Türk vatandaşı olmayan tüm kişilerdir. Deport ya da sınır dışı
edilme kararı 6458 sayılı Yabancılar ve Uluslararası Koruma Kanunu’nda
düzenlenmiştir. Buna göre; ülkemizde bu kararı vermeye ilişkin durumların
varlığı halinde ilgili valilikler tarafından alınan ve yabancının ülkemizi terk
ettirilmesine yönelik bir karardır. Bu kararın değerlendirilmesi ve verilmesi
en fazla 48 saat içerisinde yapılmaktadır.
Deport Kararı
Alınabilecek Nedenler
Hukukumuzda
ilgili valilikler tarafından yabancılar için deport kararı sadece kanunda
sayılan şu nedenlerin varlığı halinde alınabilmektedir:
1-5237
sayılı Türk Ceza Kanunu’nun 59. maddesine göre hapis cezası ile
cezalandırılabilecek bir suç işlemiş olan yabancılar, cezalarını çektikten
sonra sınır dışı edilmek üzere İçişleri Bakanlığı’na bildirilenler,
2-Terör
örgütü ve menfaat amaçlı suç örgütü yöneticisi, mensubu ya da yandaşı olanlar,
3-Ülkemize
girerken vize, oturma izni ve çalışma izni alırken gerçek olmayan ve sahte
belge sunanlar,
4-Ülkemizde
bulunduğu sürede yasal olmayan yollardan para kazananlar,
5-Ülkemizin
toplum düzeni, güvenliği ya da sağlığı bakımından sakınca oluşturanlar,
Vizesi
ya da vize muafiyet süresi 10 günü geçmiş olanlar ile vizesi iptal edilenler,
6-Oturma
izni iptal edilen yabancılar,
7-Oturma
izni süresi sona ermesinden sonra kabul edilebilir nedeni olmadan ülkemizde 10
günden uzun kalanlar,
8-Oturma
izni uzatma başvurusu reddedilen yabancılardan 10 gün içinde ülkemizden çıkış
yapmayanlar,
9-Ülkemizde
çalışma izni almadan çalışanlar,
10-
yasal giriş ya da ülkemizden yasal çıkış hükümlerini ihlal edenler,
11-Ülkemize
giriş yasağı bulunmasına rağmen gelenler,
12-Uluslararası
koruma başvurusu reddedilen, geri çekilen, statüleri biten veya iptal
edilenlerden ülkemizde kalma hakkı bulunmayanlar,
13-Uluslararası
koruma başvurusunda bulunan veya bu statüde olup kamu düzeni ve güvenliği için
tehlike oluşturanlar.
Dava Süreci ve
Karara İtiraz
Deport
kararına karşı izlenecek hukuki süreç; deport kararı hangi nedenle bağlantılı olarak
alındı ise ona göre belirlenmekle birlikte genel olarak şu şekildedir:
1-Öncelikli
olarak deport kararı yabancıya ya da avukatına tebliğ edilerek haber verilir.
2-Sınır
dışı edilme kararının tebliğ edilmesinin ardından 7 gün içerisinde İdare
Mahkemesinde iptal davası açarak kararın iptalini talep edebilirsiniz. Bu süre
hak düşürücüdür.
3-Davayı
açtığınızı kararı veren ilgili valiliğe bildirmeniz gerekmektedir.
4-İdare
mahkemesinde iptal davası açıldığında, dava sonuçlanıp karar kesinleşene kadar
yabancı kural olarak ülkemizden sınır dışı edilemez ve yasal olarak bulunmaya
devam eder.
5-İdare
mahkemesinin sınır dışı edilme kararlarına karşı istinaf veya itiraz yolu
kapalıdır; verilen karar kesindir.
6-İdare
mahkemesinin olumsuz kararına karşı yabancı, kararın kendisine tebliğinden
itibaren 30 gün içerisinde Anayasa Mahkemesi’ne bireysel başvuruda
bulunabilmektedir.
Meşruhatlı Vize
İle Türkiye'ye Yeniden Giriş
Ülkemizde
süreli giriş yasağı; 5 ay ile 5 yıl arasında değişmektedir. Sürenin dolması ile
yabancı kendiliğinden ülkemize giriş yapabilmektedir. Ancak bu süre dolmadan da
Meşruhatlı Vize uygulamasına başvurarak ülkemize giriş yapılabilir.
Meşruhatlı
vize; amacının (çalışma, eğitim, tedavi, evlilik vb.) açıkça belirtildiği vize
türüdür. Yabancıların kendi ülkelerindeki Türk konsoloslukları veya
büyükelçiliklerine başvurarak alınır.
Çalışma
Amaçlı: Kişinin adli bir suçunun bulunmaması, varsa idari para cezalarını
ödemiş olması ve ülkemizdeki işverenin yabancı henüz gelmeden çalışma izni ön
başvurusunda bulunup onay alması gerekir.
Evlilik
Amaçlı: Yabancının yurt dışında bir Türk vatandaşı ile resmi nikah kıymış
olması, evliliği Türk nüfus makamlarına tescil ettirmesi ve adli bir suça
karışmamış olması gerekmektedir.
Ayrıca fuhuş veya nitelikli adli nedenlerle sınır dışı edilenler, kaçak giriş yapanlar ve resmi nikahı bulunmayanlar (dini nikahlı veya nişanlı olanlar) meşruhatlı vize uygulamasından yararlanamazlar.
Yasal Uyarı: İşbu rehber niteliğindeki makale genel bilgilendirme amacıyla hazırlanmış olup doğrudan hukuki tavsiye niteliğinde değildir. Bu hususta somut olay ve süreçleriniz için uzman bir avukata başvurmanız önerilir.