DERNEK KURMA

Anayasa’nın 33. maddesi uyarınca herkes, önceden izin almaksızın dernek kurma hakkına sahiptir. Derneklerin kuruluş, işleyiş ve faaliyetleri 5253 sayılı Dernekler Kanunu ve 4721 sayılı Türk Medeni Kanunu hükümleri çerçevesinde düzenlenmektedir.

 

Dernek Nedir?

Dernek; kazanç paylaşma amacı dışında (ticari amaç gütmeyen), kanunlarla yasaklanmamış ortak ve belirli bir amacı gerçekleştirmek üzere, en az 7 gerçek veya tüzel kişinin bilgi ve çalışmalarını sürekli olarak birleştirmeleriyle oluşan tüzel kişiliğe sahip kişi topluluğudur.

 

Kimler Dernek Kurabilir?

Fiil ehliyetine sahip olan her gerçek ve tüzel kişi önceden izin almaksızın dernek kurma hakkına sahiptir.

 

Çocuk Dernekleri ve Yaş Sınırları

-15 - 18 Yaş Arası: Ayırt etme gücüne sahip 15 yaşını doldurmuş çocuklar; yasal temsilcilerinin izniyle çocukların bedensel, zihinsel, ruhsal ve sosyal gelişimlerini destekleme amacı taşıyan çocuk dernekleri kurabilir veya kurulmuş çocuk derneklerine üye olabilirler.

-12 - 15 Yaş Arası: 12 yaşını bitiren küçükler, yasal temsilcilerinin izniyle çocuk derneklerine üye olabilirler; ancak yönetim ve denetim kurullarında görev alamazlar.

-18 Yaşından Büyükler: Çocuk derneklerine kurucu veya üye olamazlar.

 

Diğer Özel Durumlar

-Yabancılar: Türkiye’de yerleşim hakkına (oturum iznine) sahip olan yabancılar dernek kurabilir veya kurulu derneklere üye olabilirler.

-Kamu Görevlileri: TSK, kolluk kuvvetleri ve kamu kurumlarındaki memurlar için özel kanunlarında yer alan kısıtlama hükümleri saklıdır.

 

Dernek Kuruluşu İçin Gerekli Belgeler

Dernek kurucuları, aşağıdaki belgeleri hazırlayarak yerleşim yerlerinin bulunduğu yerin en büyük mülki idare amirine (İllerde Valilik / İl Sivil Toplumla İlişkiler Müdürlüğü, İlçelerde Kaymakamlık) teslim ederler:

1-Kuruluş Bildirimi: Kurucular tarafından imzalanmış 2 adet form.

2-Dernek Tüzüğü: Her sayfası kurucularca imzalanmış 3 adet tüzük.

3-Kimlik Belgeleri: Kurucuların nüfus cüzdanı fotokopileri.

4-Adres Belgeleri:

-Dernek merkezi mesken (konut) ise: Kat maliklerinin oy birliğiyle aldığı karar veya muvafakatname.

-Dernek merkezi iş yeri/büro ise: Tapu fotokopisi, kira kontratı veya bedelsiz tahsis yazısı.

5-Tebligat Yetkilisi Listesi: Yazışmaları yürütmeye yetkili kişilerin liste bilgileri.

6-Yabancı/Tüzel Kişi Kurucular İçin: Tüzel kişilik karar örnekleri veya İçişleri Bakanlığı izin belgeleri.

 

Dernek Tüzüğünde Bulunması Gereken Zorunlu Unsurlar

Her dernek bir tüzük oluşturmak zorundadır. Tüzükte bulunması gereken başlıca maddeler şunlardır:

-Derneğin adı ve merkezi,

-Derneğin amacı ve yürütülecek faaliyet alanları,

-Üye olma ve üyelikten çıkarılma şartları,

-Genel Kurulun toplanma zamanı, usulü, görev ve yetkileri,

-Yönetim ve Denetim Kurullarının üye sayıları, görev ve yetkileri,

-Üyelik aidatlarının belirlenme şekli ve gelir kaynakları,

-Derneğin borçlanma usulleri ve iç denetim şekli,

-Tüzük değişikliği ve derneğin feshi/tasfiye usulü,

-Geçici Yönetim Kurulu listesi.

 

Derneğin Zorunlu Organları

Derneklerin tüzüklerinde belirtmek suretiyle üç zorunlu organı oluşturması mevzuat gereğidir:

1-Genel Kurul (Derneğin en yüksek karar organıdır)

2-Yönetim Kurulu (Yürütme ve temsil organıdır)

3-Denetim Kurulu (İç denetimi gerçekleştiren organdır)

Ayrıca dernekler ihtiyaç duymaları halinde tüzüklerine ekleyerek danışma kurulu, bilim kurulu gibi ihtiyari organlar da kurabilirler.

 

Dernek Kuruluş Süreci ve İnceleme Aşaması

1-Tüzel Kişiliğin Kazanılması: Kuruluş bildirimi, tüzük ve gerekli belgelerin mülki idare amirliğine teslim edilip "Alındı Belgesi"nin alınmasıyla birlikte dernek o an itibarıyla tüzel kişilik kazanır.

2-60 Günlük İnceleme: Mülki idare amirliği evrakları 60 gün içinde mevzuata uygunluk açısından inceler.

3-Eksikliklerin Tamamlanması: Belgelerde bir aykırılık veya eksiklik tespit edilirse kuruculara tebliğ edilir ve 30 gün süre verilir.

4-Fesih Riski: Verilen 30 günlük sürede eksiklikler giderilmezse, mülki amir derneğin feshı davası açılması için durumu Cumhuriyet Savcılığı’na bildirir. Savcılık Asliye Hukuk Mahkemesi'nde fesih davası açar.

5-Tescil: Belgelerin eksiksiz olması veya eksikliklerin süresinde tamamlanması halinde dernek, Dernekler Kütüğü’ne tescil edilerek kuruluş süreci resmen tamamlanır.


Yasal Uyarı: İşbu rehber niteliğindeki makale genel bilgilendirme amacıyla hazırlanmış olup doğrudan hukuki tavsiye niteliğinde değildir. Bu hususta  somut olay ve süreçleriniz için uzman bir avukata başvurmanız önerilir.