İDARİ GÖZETİM KARARI VE GERİ GÖNDERME MERKEZİ (GGM) SÜRECİ

Haklarında deport (sınır dışı) kararı verilmiş ya da verilme aşamasında olan yabancılar, henüz ülkemizdeki prosedürsel işlemler tamamlanmadığından kolluk kuvvetleri (emniyet veya jandarma) tarafından ifadeleri alındıktan sonra Valilik kararıyla Geri Gönderme Merkezlerine (GGM) sevk edilmektedir.

 

Ülkemizde her ilde yoğunluğa göre bir veya birden fazla geri gönderme merkezi bulunmaktadır. Geri gönderme merkezlerinde kadınlar, erkekler, ebeveynsiz çocuklar ve aileler insani yaşam şartlarına uygun olarak ayrı bölümlerde tutulmaktadır. Burada kalan kişilerin günde 3 öğün yemek, barınma, temizlik ve temel/acil sağlık hizmetleri devlet tarafından karşılanmakta ve idari gözetim altında tutulmaktadırlar.

 

Geri Gönderme Merkezinde Kalan Kişiler

 

Genel olarak Türkiye'ye veya İstanbul'a hukuka aykırı şekilde giriş-çıkış yapmaya çalışan yabancılar ile şu durumdaki kişiler Geri Gönderme Merkezlerinde tutulurlar:

1-Ülkemize kanun dışı (kaçak) yollarla giriş yapmış yabancılar,

2-Vize veya ikamet ihlali nedeniyle ülkemizde yasal olmayan konumda kalanlar,

3-Ülkemizden kanun dışı yollarla çıkış yapmaya çalışırken yakalananlar,

4-Kazancını yasal olmayan yollardan sağlayanlar,

5-Kamu düzeni, genel güvenlik, kamu sağlığı açısından tehdit oluşturanlar,

6-Giriş veya çıkış işlemlerinde sahte/yanıltıcı belge kullananlar,

7-Hakkında sınır dışı etme kararı alındığı halde pasaport/seyahat işlemleri henüz tamamlanamayan ya da geçerli bir mazereti olmaksızın ülkeyi terk etmeyenler.

 

Geri Gönderme Merkezinde Kalan Yabancıların Hakları

 

Ülkemiz, uluslararası hukuk ve mevzuatımız çerçevesinde Geri Gönderme Merkezlerinde idari gözetim altında bulunan yabancılara şu hakları tanımaktadır:

1-Barınma, beslenme ve acil sağlık hizmetlerinden ücretsiz yararlanma hakkı,

2-Hakkında verilen deport ve idari gözetim kararlarına karşı yargı yolına başvurma hakkı,

3-Avukata, yasal temsilciye ve notere erişim sağlama hakkı,

4-Kendi ülke konsolosluğu/büyükelçiliği, Birleşmiş Milletler Mülteciler Yüksek Komiserliği (BMHYK) ve yakınları ile iletişim kurma hakkı,

5-İşlemler ve görüşmeler sırasında ücretsiz tercüman talep etme hakkı,

6-Kendi isteğiyle ülkesine dönmek istemesi halinde (gönüllü geri dönüş) uluslararası kuruluşlarla iş birliği içinde güvenli şekilde gitme hakkı,

7-Seyahat ve tedavi masraflarını karşılayamayacak durumda olanların bu masrafları idareden talep etme hakkı,

8-Telefonla iletişim kurabilme ve ziyaretçi kabul etme hakkı,

9-Ailelerin ve yalnız çocukların özel barınma alanlarından yararlanma hakkı,

10-Çocukların eğitim ve öğretimden yararlanması için tedbir alınmasını isteme hakkı,

11-Şartları var ise iltica/uluslararası koruma başvurusunda bulunma hakkı.

 

Geri Gönderme Merkezinde Kalma Süreleri

 

Yabancının Geri Gönderme Merkezinde kalış süresi kesin ve sabit değildir. Kolluk kuvvetleri ve İl Göç İdaresi, kimlik tespiti ve seyahat evraklarının tamamlanmasıyla orantılı olarak yabancıyı en kısa sürede göndermek amacıyla hareket eder. Sürenin uzaması veya kısalması şu faktörlere bağlıdır:

1-Yabancının üzerinde geçerli bir pasaport veya kimlik belgesinin bulunup bulunmaması,

2-Yabancının doğru vatandaşlık bilgisi vermesi ve ülkesine dönüşte yetkili makamlarla iş birliği yapıp yapmaması,

3-Dönüş seyahat masraflarını karşılayabilme durumu,

4-Yabancının ülkesinin Türkiye’de konsolosluk/büyükelçilik temsilciliğinin bulunup bulunmaması,

5-Konsolosluklar tarafından seyahat belgesinin (pasavan) düzenlenme süresi,

6-Yabancının seyahate engel bir sağlık probleminin olup olmaması.

 

İdari Gözetim Kararına İtiraz ve Serbest Kalma (Tahliye)

 

İdari gözetim altına alınan yabancı veya avukatı, bu karara karşı yargı yoluna başvurarak kişinin serbest bırakılmasını sağlayabilir:

1-Başvuru Makamı: İdari gözetim kararına karşı Geri Gönderme Merkezinin bulunduğu yerdeki Sulh Ceza Hakimliğine başvurulur.

2-Başvuru Süresi: İdari gözetim kararına karşı her zaman itiraz edilebilir, belirli bir gün sınırı yoktur.

3-Inceleme Süresi: Sulh Ceza Hakimliği başvuruyu en geç 5 gün içinde inceler ve karara bağlar. Hakimliğin verdiği karar kesindir.

4-Tahliye: Sulh Ceza Hakimliği idari gözetim kararını kaldırırsa, yabancı derhal Geri Gönderme Merkezinden salıverilir.

 

Ayrıca idari gözetim süresi kural olarak 6 ayı geçemez. Ancak yabancının iş birliği yapmaması veya ülkesiyle ilgili doğru bilgi/belge vermemesi halinde bu süre en fazla 6 ay daha uzatılabilir. Valilikler her ay idari gözetimin devamının zorunlu olup olmadığını re'sen değerlendirir. Zorunluluk ortadan kalkmışsa karar kaldırılır ve yabancıya çıkış izin belgesi verilerek serbest bırakılır.

 

İdari Gözetime Alternatif Yükümlülükler

 

Yabancının Geri Gönderme Merkezinde tutulması yerine, idari gözetime alternatif yükümlülükler getirilerek serbest kalması da mümkündür. Bu yükümlülükler şunlardır:

1-Belirli bir adreste ikamet etme zorunluluğu,

2-Belirli aralıklarla bildirimde bulunma (karakola/İl Göç İdaresine imza verme),

3-Teminat ödeme,

4-Insani nedenlerle elektronik izleme.


Yasal Uyarı: İşbu rehber niteliğindeki makale genel bilgilendirme amacıyla hazırlanmış olup doğrudan hukuki tavsiye niteliğinde değildir. Bu hususta  somut olay ve süreçleriniz için uzman bir avukata başvurmanız önerilir.