VAKIF KURMA

Vakıf kurma hürriyeti, T.C. Anayasası’nın 33. maddesiyle güvence altına alınmıştır. Buna göre herkes, önceden izin almaksızın vakıf kurma hakkına sahiptir. Vakıflara ilişkin temel hukuki düzenlemeler 4721 sayılı Türk Medeni Kanunu, 5737 sayılı Vakıflar Kanunu ve Vakıflar Yönetmeliği nezdinde yürütülmektedir. Bunun yanı sıra vergi mevzuatı, Belediye Kanunu ve Vakıf Yükseköğretim Kurumları Yönetmeliği gibi çeşitli düzenlemelerde de vakıflara ilişkin hükümler yer almaktadır.

 

Vakıf Nedir?

Vakıf; gerçek kişilerin (bireylerin) veya tüzel kişilerin (kurum, şirket veya kuruluşların) yeterli mal ve haklarını, belirli ve sürekli bir amacı gerçekleştirmek üzere özgülemeleriyle oluşan tüzel kişiliğe sahip mal topluluğudur.

 

Kimler Vakıf Kurabilir?

Hukukumuzda vakıf kuracak kişiler için sayısal bir sınır bulunmamakla birlikte, bazı hukuki şartlar aranmaktadır:

-Gerçek Kişiler: Vakıf kurucularının fiil ehliyetine (tam ehliyete) sahip olması gerekir. Yasal temsilcilerin izni olsa dahi tam ehliyetli olmayan kişiler vakıf kuramaz.

-Vasiyetname ile Kuruluş (Ölüme Bağlı Tasarruf): Vakıf vasiyetname yoluyla kuruluyorsa, kişinin vasiyetname düzenleme ehliyetine sahip olması yeterlidir. Bunun için 15 yaşını doldurmuş olmak ve ayırt etme gücüne sahip bulunmak gerekir.

-Tüzel Kişiler: Şirket veya kurumların vakıf kurabilmesi için kuruluş statülerinde (ana sözleşmelerinde) buna dair hüküm bulunmalı ve yetkili organlarınca (Genel Kurul vb.) karar alınmış olmalıdır.

-Yabancı Uyruklular: Yabancı gerçek veya tüzel kişiler, Türkiye’de yerleşik olmaları kaydıyla ülkemizde vakıf kurabilirler.

 

Vakıf Kurucusu Olamayacak Durumlar

Adli sicil kaydında; devletin güvenliğine karşı işlenen suçlar, yüz kızartıcı suçlar (nitelikli hırsızlık, dolandırıcılık, rüşvet, zimmet, sahtecilik, hileli iflas, güveni kötüye kullanma vb.) veya kaçakçılık suçlarından mahkûmiyeti bulunanlar vakıf kuramazlar. Vakıf kurulduktan sonra bu suçlardan ceza alan kişilerin kuruculuk statüleri vakıf organlarınca sonlandırılır.

Ayrıca vakıflarda "üyelik" sistemi yoktur. Kurucunun vefat etmesi veya ehliyetini kaybetmesi durumunda boşalan kurucu statüsü için senet hükümlerine göre yeni mütevelli atanır.

 

Vakfın Amacı ve Mal Varlığı Şartı

1-Vakfın Amacı

Kurulacak vakfın amacı Anayasa’ya, kanunlara, genel ahlaka, milli birliğe ve ülke menfaatlerine aykırı olamaz. Belirli bir ırkı veya cemaat mensuplarını destekleme amacı taşıyamaz. Amacın belirgin, anlaşılır, hukuka uygun ve sürekli olması zorunludur.

 

2-Mal Varlığı

Vakfa özgülenen mal varlığı, vakfın amacını gerçekleştirmeye yeterli olmalıdır.

-Nakit Para İse: Vakıf adına Türkiye'de kurulu bir bankada hesap açılarak para bloke edilir ve dekont tescil mahkemesine sunulur. Bloke işlemi öncesinde ilgili Vergi Dairesinden potansiyel vergi numarası alınmalıdır.

-Taşınır/Taşınmaz Mal İse: Mahkeme tarafından değer tespiti yaptırılır ve ilgili tapu/sicil kayıtlarına vakıf adına tescil ettirilir.

 

Vakıf Kuruluş Şekli ve Vakıf Senedi

Vakıf kurma iradesi iki şekilde ortaya konabilir:

1-Noterde Düzenleme Şeklinde Yapılacak Vakıf Senedi (Temsilci ile yapılacaksa, noterce düzenlenmiş özel yetkili vekâletname gereklidir)

2-Ölüme Bağlı Tasarruf (Vasiyetname veya Miras Sözleşmesi)

 

Vakıf Senedinde Bulunması Gereken Zorunlu Unsurlar

-Vakfın Adı: Amaca uygun olmalı, kamu kurumlarının ismini taşımamalıdır.

-Vakfın Amacı: Anlaşılır ve sürekli olmalıdır.

-Özgülenen Mal Varlığı ve Haklar: Kurucuya ait olmalı ve amaca yetmelidir.

-Örgütlenme ve Yönetim Şekli: Yönetim organı zorunludur. Ayrıca Mütevelli Heyeti ve Denetim Birimi yer almalıdır.

-Vakfın Yerleşim Yeri: Açık ve detaylı adresi yazılmalıdır.

 

Vakıf Tescil Süreci Nasıl İlerler?

1-Noter Onayı: Noterde düzenlenen vakıf senedinin bir örneği 7 gün içinde Vakıflar Genel Müdürlüğü’ne (VGM) gönderilir.

2-Mahkeme Başvurusu: Vakıf merkezinin bulunduğu yerdeki Asliye Hukuk Mahkemesi’ne tescil başvurusu yapılır.

3-Mahkeme İncelemesi: Mahkeme evrak üzerinden veya ilgilileri dinleyerek şartları inceler. Amaç ve mal varlığı dışındaki eksiklikler mahkemece tamamlattırılabilir.

4-Tescil ve Temyiz Süreci: Mahkemenin tescil kararı VGM’ye tebliğ edilir. Tebliğden itibaren 1 aylık temyiz süresi vardır.

5-Kesinleşme ve Tüzel Kişilik: Kararın kesinleşmesiyle vakıf, VGM merkezi siciline kaydolur, Resmî Gazete’de ilan edilir ve tüzel kişilik kazanır.

 Yasal Uyarı: İşbu rehber niteliğindeki makale genel bilgilendirme amacıyla hazırlanmış olup doğrudan hukuki tavsiye niteliğinde değildir. Bu hususta  somut olay ve süreçleriniz için uzman bir avukata başvurmanız önerilir.