YABANCI ŞİRKETLERİN GAYRİMENKUL ALMASI

Günümüzde şirketlerin gayrimenkul ve menkul edinebilmesi durumları ile sıklıkla karşılaşılmaktadır. Türkiye’de kurulmuş şirketlerin yanı sıra yabancı şirketler de kanunda öngörülen hallerin varlığı halinde gayrimenkul ve menkul edinebilmektedir.

 

Yabancı Şirket ve Yabancı Sermayeli Şirket Ayrımı

 

Yabancı şirket kavramı, yabancı sermayeli şirket kavramı ile sıklıkla karıştırılabilmektedir. Yabancı sermayeli şirket, 6102 sayılı Türk Ticaret Kanunu hükümlerine göre Türkiye’de kurulan ve Türk Ticaret Siciline kaydedilen şirketlerdir. Yabancı sermayeli şirketler, Türkiye Cumhuriyeti hukuk kurallarına tabi şirketler olup, sadece sermayelerinin tamamı veya bir kısmı yabancı gerçek veya tüzel kişilere aittir. Bu nedenle, yabancı sermayeli şirketlerin hissedarlarının yabancı kişiler olması, söz konusu şirketi yabancı tüzel kişi statüsüne sokmaz. Dolayısıyla yabancı sermayeli şirketlerin gayrimenkul alması, doğrudan yabancı ülkede kurulu şirketlerden farklı şartlara tabidir. Yabancı şirket ise Türkiye’de kurulmamış olup kuruldukları ülkelerin kanunlarına tabi olan ve Türk sermayeli şirket hissedarları bulunmayan şirkettir. Bu nedenle yabancı şirketlerin gayrimenkul alması, yabancı sermayeli şirketlerden farklı işlemlere tabidir.

Yabancı şirketlerin gayrimenkul alması, 2644 sayılı Tapu Kanunu’nun 35. maddesinde düzenlenmiştir. Ayrıca bu kanuna göre yabancı şirketlerin gayrimenkul alması ancak özel kanun hükümleri çerçevesinde tüzel kişiliğe sahip ticari şirketleri açısından taşınmaz mülkiyeti ve taşınmazlar üzerinde sınırlı ayni hak edinme şeklinde mümkündür. Tüzel kişiliğe sahip ticari şirket vasfı taşımayan yabancı kuruluşların Türkiye’de gayrimenkul alması söz konusu olmamaktadır.

 

Yabancı Şirketlerin Gayrimenkul Alması Koşulları

 

Yabancı tüzel kişiliğe sahip ticari şirket vasfındaki yabancı şirketlerin Türkiye’de gayrimenkul alması 2644 sayılı Tapu Kanunu’nun 35. maddesi ile düzenlenmiş ve bazı koşullara bağlanmıştır. Bu koşullar şunlardır:

  1. Yabancı Ticaret Şirketi Olma Şartı: Yabancı şirketlerin gayrimenkul alabilmesinin ilk koşulu, kendi ülkelerinin kanunlarına göre kurulan tüzel kişiliğe sahip ticaret şirketleri olmalarıdır. Bununla birlikte yabancı şirketler, bazı özel kanun hükümleri çerçevesinde taşınmaz ve sınırlı ayni haklar edinebilmektedir. Söz konusu özel kanunlar ve hükümleri şunlardır:
    • a) Turizm Teşvik Kanunu: 2634 sayılı Turizm Teşvik Kanunu’nun 8/e maddesine göre, kültür ve turizm koruma ve gelişim bölgelerindeki ve turizm merkezlerindeki gayrimenkullerin iktisabı konusunda, 442 sayılı Köy Kanunu ile 2644 sayılı Tapu Kanunu’nda yer alan koşul ve sınırlamalardan Cumhurbaşkanı kararıyla istisna edilebileceği belirtilmiştir. Aynı kanunun 8/d maddesine göre ise turizm yatırım belgesine sahip yabancı uyruklu ticaret şirketlerine Kültür ve Turizm Bakanlığınca bu alanlardaki taşınmaz mallarda bağımsız ve sürekli nitelikte üst hakkı ve irtifak hakkı tesis edilebilmektedir.
    • b) Petrol Kanunu: Yabancı şirketler Cumhurbaşkanı Kararıyla petrol çıkarmak için gerekli olan gayrimenkulü ve üzerlerinde sınırlı ayni hak edinebilmektedir.
    • c) Endüstri Bölgeleri Kanunu: 4737 sayılı Endüstri Bölgeleri Kanunu’nun 4. maddesi uyarınca yabancı şirketler, bu kanunda ifade edilen üretim bölgeleri içindeki gayrimenkuller üzerinde lehine irtifak hakkı tesis edebilmektedir.
  2. Gayrimenkulün Rehni: Yabancı şirketler lehine olabilecek gayrimenkullerin rehni üzerinde genel olarak sınırlama uygulanmamaktadır.
  3. Diğer Tüzel Kişiler: Yabancı ticaret şirketleri dışındaki tüzel kişiler (Vakıf, Dernek vb.) gayrimenkul edinememekte ve lehlerine sınırlı ayni hak tesis edilememektedir. 

Yabancı Şirketlerin Gayrimenkul Almasının Yasak Olduğu Yerler

Yabancı şirketlerin gayrimenkul alması koşullarının yanında, yabancı şirketler lehine Türkiye’de tesis edilecek ipoteklerde Tapu Kanunu’nun 35. maddesinin 1. ve 2. fıkralarında yer alan kayıt ve sınırlamalar aranmamaktadır. Ancak yabancı şirketler, Tapu Kanunu’nun 35. maddesinin 7. fıkrasında belirtildiği üzere bazı stratejik ve hassas bölgelerde gayrimenkul ve sınırlı ayni hak edinememektedir.Yabancı şirketlerin gayrimenkul ve sınırlı ayni hak dahi edinemeyeceği söz konusu yerler şunlardır:

  • Korunması gereken alanlar,
  • Özel koruma alanları,
  • Stratejik yerler.

Yabancı şirketlerin gayrimenkul alması ve sınırlı ayni hak edinmesi bakımından bu yerleri kamu yararı ve ülke güvenliği açısından belirlemeye yetkili makam Cumhurbaşkanlığı'dır. Cumhurbaşkanlığı, ilgili kamu kurum ve kuruluşlarının tescile esas koordinatlı harita ve planlarını içeren teklifleri üzerine bu alanları belirlemektedir.


Yasal Uyarı: İşbu rehber niteliğindeki makale genel bilgilendirme amacıyla hazırlanmış olup doğrudan hukuki tavsiye niteliğinde değildir. Bu hususta  somut olay ve süreçleriniz için uzman bir avukata başvurmanız önerilir.